اگر يبس غذا يا قلت مقدار او سبب باشد ، هرچه ضد او بود در كم و كيف استعمال نمايند . اگر حرارت و خشكى امعا سبب باشد ، ميوه‌هاى سرد و تر چون آلو و زردآلو و شاهلوج خورند و شربت بنفشه و نيلوفر نوشند و شيرهء گندم چرب تناول كنند و ديگر اشربه و اغذيه مرطبهء مليّنه كه بارها ذكر يافته استعمال نمايند . آنجا كه حرارت امعا از گرمى زهره بود ، فصد نفع دارد اگر مانعى نبود . اگر ذهاب حس امعاء سبب باشد ، ترياق كبير و مثروديطوس و ميسوسن « 1 » خورند و روغن‌هاى مقوى چون روغن قسط و بيد انجير استعمال نمايند شربا و حقنا و تدهينا . و اطليهء مقويه بر شكم و خاصره نهند . و غذا ، شورباى گنجشك و كبوتر سازند . و نيكوترين مسهلات در اين قسم ، ايارج لوغاذيا است . و ميسوسن ، شراب سوسن است . اگر كثرت درور بول سبب باشد و اين از تناول مدرات افتد ، خرما و مويز و حلوا كه از نشاسته و مسكه ساخته باشند تناول نمايند . و هرچه مقلّل بول و مليّن براز بود چون شربت بنفشه و خيارشنبر و جز آن بخورند . و انجير ، سود دارد . و اسبغول و تخم ريحان مفيد است . و بهترين غذا ، مرغ فربه است . اگر كثرت تحليل سبب باشد ، در جايگاه سرد بنشينند و قيروطى كه از ادهان مكثفه چون روغن گل و آس ساخته باشند بر بدن مالند . و اغذيهء چرب تناول كنند . و اگر بهى را بكوبند و آب او بگيرند و روغن گل كه نيمهء وزن اين آب بود [ در آن ] آميزند و بجوشانند تا روغن بماند پس موم سپيد در آن گدازند و بمالند ، بهتر عمل كند . اگر سدّهء منفذ مراره كه در معاست جهت انصباب صفرا بر معا سبب قولنج باشد ، در تفتيح سدّه كوشند بدانچه در يرقان گفته شد . اگر ديدان سبب باشد ، در قتل و اخراج او توجه نمايند و آنچه در باب وى گفته آيد . اگر ضعف روده سبب بود ، هرچه در اينجا بهر ذهاب حس معا گفته آمديم به كار برند . و از چيزهايى ترش و قابض و آب سرد بپرهيزند . و طبيخ سليخه و دارچينى و بسباسه و جوزبوا و سنبل و اشنه و تخم كرفس با روغن بادام بنوشند . و جهت اسهال ، ايارج فيقرا مفيد است . و بهترين غذا ، نخوداب گوشت مرغ فربه .

--> ( 1 ) . يعنى سوسنى كه در گلاب جوشانده باشند . بحر الجواهر .